Moord. Testament.

Wat nu? Dat was de vraag direct na de moord op Willem van Oranje-Nassau door Balthasar Gerards op 10 juli van het jaar 1584. Willems testament maakte duidelijk dat hij bijgezet wilde worden in het familiegraf van zijn voorvaderen, waaronder zijn erflater René van Nassau-Chalon, in de Onze Lieve Vrouwe kerk te Breda. De tekst van Willems testament luidt (vertaald uit het Frans): “En wat betreft de grafplaats, hebben Wij gekozen voor de Onze Lieve Vrouwe Kapittelkerk te Breda, in de kapel waar mijn overleden heer en neef René van Chalon is begraven; en als dat niet makkelijk kan worden uitgevoerd zullen zij die de opdracht hebben ontvangen en geaccepteerd adviseren over een andere meer geschikte plaats, aan wier oordeel en wijsheid en die van onze hierna genoemde testamentaire executeurs, of een van hen, wij uit handen geven alle plechtigheden aangaande de uitvaart en begrafenis.” Voorbereidingen werden getroffen om Willem van Oranje te begraven in….. Delft. Waarom niet in Breda conform Willems wens? Omdat Breda op dat moment in handen was van vijandige Spanjaarden als gevolg van de Tachtigjarige Oorlog (De Opstand) en dus onbereikbaar. Zo raakte Breda zijn belangrijkste inwoner aller tijden kwijt. Voor Breda blijft hij echter voor altijd ‘Onze Willem’.

Rood Wit Vianden

Breda introduceert Vianden in het wapen van Nassau. Het wapenschild van Oranje-Nassau heeft als derde kwartier (linksonder) een rood vlak met een horizontale witte baan. Dit is het wapen van het voormalige graafschap Vianden in Luxemburg. Hoofdstad van het oude graafschap is het gelijknamige stadje Vianden gelegen aan de voet van de berg waarop de burcht staat van de graven van Vianden. Via vererving kwam Vianden in 1417 in bezit van Engelbrecht I van Nassau, eerste generatie van de Bredase tak van het huis Nassau, en sindsdien prijken de kleuren van Vianden op het wapen van Nassau.

Wie B zegt

Antwerpen is de moederstad van Breda. Het oude hertogdom Brabant was verdeeld in vier bestuurlijke kwartieren: Leuven, Brussel, Antwerpen en Den Bosch. De Baronie van Breda behoorde tot het kwartier Antwerpen. De scheuring van het hertogdom Brabant als gevolg van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) heeft van Breda een wees gemaakt. Sindsdien moet Breda het in de nieuw ontstane provincie Noord-Brabant stellen met bestuurlijke adoptiemoeder Den Bosch. Maar diep in het hart voelt iedere Bredanaar dat de natuurlijke oriëntatie van de stad niet die naar het oosten is maar naar het zuiden. Wie B van Breda zegt… moet A van Antwerpen zeggen!

Bredase Opmars

De Bredase tak van het huis Nassau heeft haar opmars in de Lage Landen te danken aan onvoorwaardelijke militaire en diplomatieke steun aan de regerende landsheren. Die heersers over de Lage Landen waren aanvankelijk de Franse hertogen van Bourgondië en later de Oostenrijkse Habsburgers. Met name onder de Habsburgse vorsten, die ook de Spaanse kroon verwierven, hebben de Bredase Nassaus schitterende carrière gemaakt: “De koning van Hispanje heb ik altijd geëerd!”

Hoogstraten

De Belgische kopie van Breda: Hoogstraten. Zo’n 25 kilometer ten zuiden van Breda ligt het Belgische plaatsje Hoogstraten. Net als in Breda vind je hier sporen van een belangrijke adellijke familie, een grote kerk, een kasteel en een begijnhof. In dezelfde tijd waarin Breda residentiestad was van de Duitse Nassaus was Hoogstraten dat van het Franse geslacht Lalaing. Antoon van Lalaing en zijn echtgenote Elisabeth van Culemborg lieten in Hoogstraten de Sint-Katharinakerk bouwen die met 104 meter nog 7 meter hoger is dan de Grote Kerk in Breda. In de kerk tref je het praalgraf van het echtpaar Lalaing dat enigszins lijkt op dat van Engelbrecht II van Nassau en Cimburga van Baden in Breda. En in de kerk ook prachtige grote glas in loodramen waarop afgebeeld de Lalaings en de vorsten van de Lage Landen in de 16e eeuw: de Habsburgers. Op een steenworp afstand van de kerk een mooi begijnhof met eigen kerkje. En op 1500 meter van de Katharina kerk, aan de rand van het stadje, vind je de voormalige residentie van de Lalaings, een kasteel met slotgracht dat tegenwoordig in gebruik is als gevangenis. Beslist de moeite waard om eens naar dit stadje te fietsen of te rijden en beland aansluitend op een zonnig Hoogstraats terras voor een Tripel Katrien!

Steunpilaren

Het Bredase Nassau verhaal in één zin: ‘De koning van Hispanje heb ik altijd geëerd’. Korte toelichting: de heren van Breda uit het huis Nassau hebben in de 15e en 16e eeuw groot aanzien verworven door zich trouwe militaire en diplomatieke steunpilaren te tonen van de landsheer van de Lage Landen. Met name sinds het aantreden van het huis Habsburg (vooral bekend van Karel V en Filips II) als landsheer hebben de Nassaus zich hierin onderscheiden van de overige adel in de Lage Landen. Nadat Habsburg door een huwelijksverbintenis ook de Spaanse kroon verwierf werd Spanje een synoniem voor Habsburg. Niet alleen voor Willem van Oranje-Nassau maar nadrukkelijk ook voor zijn illustere voorvaderen uit het huis Nassau-Breda gold: ‘Habsburg heb ik altijd trouw gediend, de koning van Spanje heb ik altijd geëerd!’

Brengt het samen

De Bredase edelman Willem van Oranje-Nassau (1533-1584) was een groot voorvechter van het behoud van de bestuurlijke eenheid die in de 16e eeuw bekend stond als de Nederlanden of de Lage Landen en tegenwoordig Benelux wordt genoemd. De Nederlanden scheurden in tweeën in een noordelijk en zuidelijk deel als gevolg van een burgeroorlog. Twistpunt was vrijheid van geloof. Opstandige burgers weigerden om nog langer de staatsgodsdienst het katholieke geloof te belijden vanwege wantoestanden in de katholieke kerk. Willem van Oranje heeft lange tijd geprobeerd om de vrede in de Nederlanden te bewaren en de boel bij elkaar te houden maar moest uiteindelijk tot de conclusie komen dat dat onmogelijk was. Willem was de personificatie van de tegenwoordige slogan van de stad namelijk ‘Breda brengt het samen’. De ligging van Breda in het centrum van de Benelux op een steenworp van de grens tussen Nederland en België onderstreept het symbolische karakter van de stad en zijn beroemdste inwoner.

Terug in de tijd

Terug in de tijd in Breda tijdens het jaarlijkse uitje van Den Spiesdraegers 1625. Deze re-enactment groep met als specialisatie de Tachtigjarige Oorlog trotseerde recent kou en sneeuw om roemruchte locaties in Breda te bezoeken zoals het kasteel en het begijnhof. Natuurlijk mocht op deze dag een voordracht van hun Bredase opperbevelhebber, Willem van Oranje, niet ontbreken. Die vond plaats in een van de warme bioscoopzalen van het gezellige Filmhuis Botanique Breda. Wilt u de stand-up history voordracht ‘Breda Stad des Vaderlands’ van Willem van Oranje himself ook boeken voor uw evenementje? Check dan: www.staddesvaderlands.nl

Thuis in Kielegat

Ut Kielegat thuisstad van prins Willem van Oranje. Wist jij dat onze vader des vaderlands bijna de helft van zijn leven woonachtig was in Breda? Als zesde generatie heer van Breda uit het huis Nassau resideerde Willem gedurende 23 jaar (1544–1567) op het Kasteel van Breda. Vanwege zijn leidende rol in een vrijheidsstrijd van protestanten, die resulteerde in de stichting van de staat Nederland, staat Willem nu vooral bekend als calvinist maar in zijn Bredase tijd was hij een katholiek bourgondisch edelman die hield van een feestje!