Wie? René!

René van Nassau-Breda (1518-1544), ook gekend als René van Chalon, was de eerste Nederlandse Nassau die de titel prins van Oranje voerde. Hij zou erflater worden van diens neef en latere vader des vaderlands Willem van Oranje. Net als zijn Bredase voorvaderen was René een trouwe steunpilaar van de Habsburgers die heersten over grote delen van Europa waaronder de Lage Landen. René verdiende zijn sporen als legeraanvoerder in de strijd van Habsburger Karel V tegen aartsrivaal Frankrijk. René onderdrukte eerst binnenlandse opstanden tegen Karel V van het door Frankrijk gesteunde Gent (1540) en Gelre (1543). Daarna ging René op Frans grondgebied de confrontatie aan middels belegering van de stad Saint Dizier (1544). Maar tijdens dat beleg werd René geraakt door een kanonskogel en stierf hij aan de verwondingen op 25-jarige leeftijd. Vanwege Renés korte leven en het feit dat de Habsburgse heerschappij over de Nederlanden later zou afbrokkelen als gevolg van een succesvolle volksopstand tegen Karels opvolger Filips onder leiding van (nota bene!) zijn erfgenaam Willem is René van Nassau een beetje in de vergetelheid geraakt. Wil je een herinnering aan René zien? In de Grote Kerk van Breda in de prinsenkapel staat zijn naam vermeld op de sluitsteen van de Nassau grafkelder.

Op stap met Willem

“Het was geweldig om het hele verhaal te horen.” Dat was de reactie van Anne-Marie die met haar Harderwijkse vriendengroep tijdens een dagje Breda het belangrijke verhaal van de stad beleefde vanuit het perspectief van stads beroemdste inwoner Willem van Oranje. Na koffie en lunch in restaurant Publieke Werken luisterden zij ter plekke eerst 40 minuten naar Willems stand-up history voordracht ‘Breda Stad des Vaderlands’. Gevolgd door een stadswandeling waarin Willem hen de belangrijke plaatsen uit zijn leven in het echt liet zien. “Breda als Nassaustad wordt nooit meer vergeten.” Wil jij deze Bredase belevenis ook ervaren met je vrienden, familie of collega’s? Voor meer info check: info@staddesvaderlands.nl .

Hot Spot

Hoog bezoek voor Breda. In de zestiende eeuw was de Benelux een bestuurlijke eenheid genaamd de Nederlanden of Lage Landen. Bestuurd door de van oorsprong Oostenrijkse adellijke familie Habsburg. De Bredase Nassaus waren zeer belangrijke steunpilaren van de Habsburgers. Uiteindelijk zou de zesde generatie Nassau-Breda, Willem van Oranje-Nassau, in opstand komen tegen Habsburg en daarmee de basis leggen voor de stichting van de staat Nederland. Vrijwel alle landsheren en landvoogden uit het huis Habsburg hebben het kasteel van de Nassaus in Breda bezocht: Karel V, Filips II, de hertog van Alva en ook Maximiliaan van Oostenrijk, Margaretha van Oostenrijk en Maria van Hongarije. Dat maakt duidelijk dat het kasteel van Breda een ‘hot spot’ is in onze vaderlandse geschiedenis!

Moord. Testament.

Wat nu? Dat was de vraag direct na de moord op Willem van Oranje-Nassau door Balthasar Gerards op 10 juli van het jaar 1584. Willems testament maakte duidelijk dat hij bijgezet wilde worden in het familiegraf van zijn voorvaderen, waaronder zijn erflater René van Nassau-Chalon, in de Onze Lieve Vrouwe kerk te Breda. De tekst van Willems testament luidt (vertaald uit het Frans): “En wat betreft de grafplaats, hebben Wij gekozen voor de Onze Lieve Vrouwe Kapittelkerk te Breda, in de kapel waar mijn overleden heer en neef René van Chalon is begraven; en als dat niet makkelijk kan worden uitgevoerd zullen zij die de opdracht hebben ontvangen en geaccepteerd adviseren over een andere meer geschikte plaats, aan wier oordeel en wijsheid en die van onze hierna genoemde testamentaire executeurs, of een van hen, wij uit handen geven alle plechtigheden aangaande de uitvaart en begrafenis.” Voorbereidingen werden getroffen om Willem van Oranje te begraven in….. Delft. Waarom niet in Breda conform Willems wens? Omdat Breda op dat moment in handen was van vijandige Spanjaarden als gevolg van de Tachtigjarige Oorlog (De Opstand) en dus onbereikbaar. Zo raakte Breda zijn belangrijkste inwoner aller tijden kwijt. Voor Breda blijft hij echter voor altijd ‘Onze Willem’.

Rood Wit Vianden

Breda introduceert Vianden in het wapen van Nassau. Het wapenschild van Oranje-Nassau heeft als derde kwartier (linksonder) een rood vlak met een horizontale witte baan. Dit is het wapen van het voormalige graafschap Vianden in Luxemburg. Hoofdstad van het oude graafschap is het gelijknamige stadje Vianden gelegen aan de voet van de berg waarop de burcht staat van de graven van Vianden. Via vererving kwam Vianden in 1417 in bezit van Engelbrecht I van Nassau, eerste generatie van de Bredase tak van het huis Nassau, en sindsdien prijken de kleuren van Vianden op het wapen van Nassau.

Wie B zegt

Antwerpen is de moederstad van Breda. Het oude hertogdom Brabant was verdeeld in vier bestuurlijke kwartieren: Leuven, Brussel, Antwerpen en Den Bosch. De Baronie van Breda behoorde tot het kwartier Antwerpen. De scheuring van het hertogdom Brabant als gevolg van de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) heeft van Breda een wees gemaakt. Sindsdien moet Breda het in de nieuw ontstane provincie Noord-Brabant stellen met bestuurlijke adoptiemoeder Den Bosch. Maar diep in het hart voelt iedere Bredanaar dat de natuurlijke oriëntatie van de stad niet die naar het oosten is maar naar het zuiden. Wie B van Breda zegt… moet A van Antwerpen zeggen!

Bredase Opmars

De Bredase tak van het huis Nassau heeft haar opmars in de Lage Landen te danken aan onvoorwaardelijke militaire en diplomatieke steun aan de regerende landsheren. Die heersers over de Lage Landen waren aanvankelijk de Franse hertogen van Bourgondië en later de Oostenrijkse Habsburgers. Met name onder de Habsburgse vorsten, die ook de Spaanse kroon verwierven, hebben de Bredase Nassaus schitterende carrière gemaakt: “De koning van Hispanje heb ik altijd geëerd!”

Hoogstraten

De Belgische kopie van Breda: Hoogstraten. Zo’n 25 kilometer ten zuiden van Breda ligt het Belgische plaatsje Hoogstraten. Net als in Breda vind je hier sporen van een belangrijke adellijke familie, een grote kerk, een kasteel en een begijnhof. In dezelfde tijd waarin Breda residentiestad was van de Duitse Nassaus was Hoogstraten dat van het Franse geslacht Lalaing. Antoon van Lalaing en zijn echtgenote Elisabeth van Culemborg lieten in Hoogstraten de Sint-Katharinakerk bouwen die met 104 meter nog 7 meter hoger is dan de Grote Kerk in Breda. In de kerk tref je het praalgraf van het echtpaar Lalaing dat enigszins lijkt op dat van Engelbrecht II van Nassau en Cimburga van Baden in Breda. En in de kerk ook prachtige grote glas in loodramen waarop afgebeeld de Lalaings en de vorsten van de Lage Landen in de 16e eeuw: de Habsburgers. Op een steenworp afstand van de kerk een mooi begijnhof met eigen kerkje. En op 1500 meter van de Katharina kerk, aan de rand van het stadje, vind je de voormalige residentie van de Lalaings, een kasteel met slotgracht dat tegenwoordig in gebruik is als gevangenis. Beslist de moeite waard om eens naar dit stadje te fietsen of te rijden en beland aansluitend op een zonnig Hoogstraats terras voor een Tripel Katrien!

Steunpilaren

Het Bredase Nassau verhaal in één zin: ‘De koning van Hispanje heb ik altijd geëerd’. Korte toelichting: de heren van Breda uit het huis Nassau hebben in de 15e en 16e eeuw groot aanzien verworven door zich trouwe militaire en diplomatieke steunpilaren te tonen van de landsheer van de Lage Landen. Met name sinds het aantreden van het huis Habsburg (vooral bekend van Karel V en Filips II) als landsheer hebben de Nassaus zich hierin onderscheiden van de overige adel in de Lage Landen. Nadat Habsburg door een huwelijksverbintenis ook de Spaanse kroon verwierf werd Spanje een synoniem voor Habsburg. Niet alleen voor Willem van Oranje-Nassau maar nadrukkelijk ook voor zijn illustere voorvaderen uit het huis Nassau-Breda gold: ‘Habsburg heb ik altijd trouw gediend, de koning van Spanje heb ik altijd geëerd!’