Breda voorop!

Het wapen van Breda voorop in de begrafenisstoet van Willem van Oranje op 3 augustus 1584 in Delft. De eerste vlag volgend op de kist was die met de drie kruizen van Breda en de drie halve manen van het geslacht Polanen. Waarom die symbolen vooraan in de stoet? In 1403 trouwde de over-overgrootvader van Willem, Engelbert I van Nassau, met de schatrijke vrouwe van Breda Johanna van Polanen. Door dit huwelijk zette het Duitse adellijke geslacht Nassau voor het eerst voet aan de grond in de Lage Landen. De nieuw ontstane Bredase tak van het huis Nassau begon aan een indrukwekkende opmars en vergaarde roem en rijkdom door zich generatie na generatie een betrouwbare militaire en bestuurlijke steunpilaar te tonen van de landsheer. Willem werd circa 150 jaar later de zesde generatie Nassau-Breda. Nadat hij in 1544 in Breda in een gespreid Nassau bedje terecht was gekomen schreef hij geschiedenis door te doen wat lijnrecht stond ten opzichte van de staat van dienst van zijn Bredase voorvaderen: Willem kwam in opstand tegen de landsheer tijdens een burgeroorlog die draaide om gewetens- en geloofsvrijheid. Als gevolg van Willems begrafenis in Delft lijken veel Nederlanders te zijn vergeten dat Breda de enige echte machtsbasis en residentiestad was van onze Vader des Vaderlands. Bij deze bent u erop attent gemaakt, zegt het voort!

Hier is ’t!

Misschien wel het belangrijkste plein van Nederland: het Kasteelplein in Breda. Vanwege drie redenen: (1) het Blokhuis was 25 jaar lang, tot het uitbreken van de Tachtigjarige Oorlog, de privé woning van vader des vaderlands Willem van Oranje-Nassau; (2) de Egmontgalerij die vanaf het Blokhuis over de toegangspoort loopt is gebouwd in opdracht van Willems eerste echtgenote Anna van Egmont en (3) op dit plein vond in 1581 een vuurgevecht plaats (Furie van Houtepen) tussen Spaanse soldaten en verdedigers van de stad dat resulteerde in een Spaanse inname van Breda waardoor Willem drie jaar later niet conform zijn wens in het familiegraf in de Grote Kerk van het bezette Breda begraven kon worden (alstublieft Delft!). Op een oude prent is te zien dat destijds het Blokhuis was voorzien van hoektorentjes en dat de Egmontgalerij een open galerij was. Hoe is het mogelijk dat het Kasteelplein in Breda niet de (inter-)nationale bekendheid geniet die het verdient? Wat doen we als Breda verkeerd in onze interne en externe communicatie?

Studenten

Tachtig studenten Toerisme, Leisure en Marketing kwamen in december naar de stand-up history voordracht ‘Breda Stad des Vaderlands’ in Hotel Nassau Breda. Voor de studenten niet alleen leuk maar ook leerzaam omdat Storytelling onderdeel is van hun opleiding. Na afloop kregen de studenten een rondleiding van medewerkers van het hotel. Hotel Nassau Breda biedt namelijk stageplekken aan studenten van de Rooi Pannen. Win-win dus!

Brussel

De Bredase blik richt zich naar het zuiden! Deel 3: Brussel. De roemrijke Bredase tak van het huis Nassau bezat stadspaleizen in vier steden in het oude hertogdom Brabant: in thuisstad Breda, in Mechelen, in Diest en in Brussel. In laatstgenoemde stad, toen en nu bestuurscentrum van Europa, bezaten de Nassaus een paleis op het hoger gelegen stadsdeel de Koudenberg. Ene Willem van Duivenvoorde kocht hier in de 14e eeuw enkele percelen grond die hij naliet aan zijn familielid Jan van Polanen, heer van Breda. Als gevolg van het huwelijk tussen Jans kleindochter Johanna en Engelbert I van Nassau werd het Brusselse onroerend goed eigendom van een nieuwe Bredase tak van het huis Nassau. In opdracht van de derde en vierde generatie Nassau-Breda, Engelbert II en Hendrik III, werden de opstallen compleet gerenoveerd. Het resultaat kon qua grandeur wedijveren met het op een steenworp afstand gelegen paleis van de (Brabantse, Bourgondische, Habsburgse) landsheer. Later zouden ook de vijfde en zesde generatie, René en Willem, beiden inmiddels in bezit van de titel prins van Oranje, hier regelmatig verblijven. Door een stadsbrand in de 18e eeuw ging het Brusselse Hof van Nassau verloren op de kapel na. Die kapel is vandaag de dag onderdeel van het Koninklijk Museum (KBR) en dagelijks te bezichtigen. Ga erheen en word je bewust van de belangrijke positie die de Bredase Nassaus ooit innamen in het centrum van de Europese macht!

Diest

De Bredase blik richt zich naar het zuiden! Deel 2: Diest. De roemrijke Bredase tak van het huis Nassau bezat stadspaleizen in vier steden in het oude hertogdom Brabant: in thuisstad Breda, in Mechelen, in Diest en in Brussel. In 1499 kwam Engelbert II van Nassau middels een ruil van een aantal van zijn Duitse grondgebieden in het bezit van het Brabantse stadje Diest. Engelberts opvolger Hendrik III van Nassau renoveerde de in Diest aanwezige burcht waarvan tegenwoordig de linkervleugel plus een achthoekige toren nog overeind staan. Ook liet hij vlakbij een park aanleggen dat diende als jachtdomein. Hendriks zoon René ontving in dit ‘Hof van Nassau’ de landsheer keizer Karel V die een week bleef logeren. Na het overlijden van René diende het stadspaleis als residentie van diens weduwe Anna van Lotharingen waardoor René’s erfgenaam Willem van Oranje-Nassau nooit in Diest heeft verbleven. Uiteindelijk kwam het Hof van Nassau in bezit van Willems oudste zoon: Filips Willem van Oranje-Nassau. Die vond na een turbulent leven (hij verbleef in de Tachtigjarige Oorlog als gijzelaar in Spanje) zijn laatste rustplaats in Diest. Het huidige Belgische stadje Diest met zijn bourgondische centrum, het hof van Nassau (Graanmarkt) en het graf van Filips Willem (Sint Sulpitiuskerk) is een bezoekje meer dan waard. Dus volg het spoor van de Bredase Nassaus en ga richting het zuiden!

Mechelen

De Bredase blik richt zich naar het zuiden! Deel 1: Mechelen. De roemrijke Bredase tak van het huis Nassau bezat stadspaleizen in vier steden in het oude hertogdom Brabant: in thuisstad Breda, in Mechelen, in Diest en in Brussel. Het Mechelse hof van Nassau was in 1494 aangekocht door Engelbert II van Nassau. Hij kocht de stadsburcht destijds om dicht in de buurt van de macht te zijn: in Mechelen woonde de heerser over de Lage Landen Filips de Schone. In 1496 zou Engelbert van Nassau worden benoemd tot voorzitter van de in Mechelen gevestigde Grote Raad, het hoogste rechtsprekende orgaan van de Lage Landen. Tegenwoordig is het Mechelse hof van Nassau niet meer zichtbaar vanaf de openbare weg (Berthoudersplein) omdat het geheel is ingesloten door schoolgebouwen. Maar zie je toevallig de conciërge van de school vraag dan of je een snelle blik op het binnenplein mag werpen! Allez, in naam van Oranje-Nassau doe open die poort!

Wapenspreuk

Eigenlijk had de wapenspreuk van Nederland moeten zijn: Ce sera moi Nassau. Maar het werd: Je Maintiendrai. Hoe zit het? De Nassaus braken door als belangrijkste adellijke familie van de Lage Landen in een tijd waarin zij resideerden in Breda. Het was Engelbert II van Nassau (1451-1504) die als wapenspreuk ‘Ce sera moi Nassau’ ging voeren: ‘Ik ben een Nassau’. Toen een nazaat van deze Engelbert even later de titel prins van Oranje erfde van een zwager bleek als testamentaire voorwaarde te gelden dat ook de wapenspreuk van die aangetrouwde familie werd overgenomen: ‘Je Maintiendrai’ ofwel ‘Ik zal handhaven’. Niet vies van een extra titel werd daaraan gehoor gegeven. Maar qua aanzien hadden de Bredase Nassaus die prinsentitel niet echt nodig. Iedereen in de Lage Landen wist reeds: de belangrijkste steunpilaren van de regering van de Lage Landen wonen in Breda en heten Nassau. Ik ben een Nassau!

Levensreis

Vader des vaderlands Willem van Oranje werd in 1533 geboren in het Duitse plaatsje Dillenburg. (1) Op zijn 11e verhuisde hij naar Brabant om zijn neef René op te volgen als heer van Breda en om van hem de titel Prins van Oranje te erven. Gedurende de volgende 23 jaar was het kasteel van Breda het thuis van Willem en zijn gezin. Nergens woonde hij zo lang. Geregeld reed Willem voor zijn werk heen en weer naar Brussel waar hij een werkpaleis bezat. Toen in 1567 een vijandig Spaans leger de Lage Landen binnenviel (2) vluchtte Willem met zijn gezin naar zijn ouderlijk huis in Dillenburg waar hij vijf jaar zou verblijven. Nadat de geuzen in 1572 Den Briel hadden veroverd en de Spaanse vijand daarop niet reageerde (3) keerde Willem terug naar de Lage Landen om vanuit Delft gedurende drie jaar de situatie aan te kijken. Toen de Spaanse legers zich in 1575 terugtrokken (4) zakte Willem voorzichtig via Middelburg, waar hij twee jaar verbleef, af naar (5) Antwerpen waar hij zes jaar woonde. In het laatste jaar van zijn leven doemde vanuit het zuiden het Spaanse gevaar weer op en (6) verkaste Willem naar Delft waar hij in 1584 werd vermoord.

Weekendje Breda

Welkom in Breda! Zes vrienden die elkaar kennen uit hun Groningse studententijd gingen voor hun jaarlijkse weekendje weg ditmaal naar Breda. Eerste activiteit op hun programma was de stand-up history voordracht ‘Breda Stad des Vaderlands’. Bredaas beroemdste inwoner aller tijden, Willem van Oranje, maakte de heren op luchtige wijze duidelijk dat Breda een hoofdrol speelde bij de stichting van de staat Nederland. Een goede aftrap van een gezellig weekend in Breda! Ook de voordracht boeken? Check www.staddesvaderlands.nl